Inkosi uMzilikazi ibulala amakhosi akwaNdebele

UMdwebo weButho labaNguni.

Inkosi uMzilikazi ibulala amakhosi akwaNdebele

Ngenkathi inkosi uMzilikazi ifika lapho sekuseGauteng khona namuhla isuka eKuphumuleni lapho sekuseErmelo khona namuhla yafika yakha umuzi waseNkungwini,eyawakha ngo1827. Lo muzi wawakhe lapho sekwakhiwa khona iNxanxathela yezitolo iWonderboom Juction endaweni yaseRossyln ,ePitoli,buqamama nomfula iMpebane(Appies River).Inkosi uMzilikazi yafike yakhelana namakhosi esizwe samaNdebele oMagodongo Mahlangu kanye noSibindi Mabhena.Inkosi uMagodongo yayibusa amaNdzundza(abakwaMahlangu),inkosi uSibindi yona yayibusa aManala(abakwaMabhena),lezi zizwe ezimbili zazikanise lapho sekukwaNdebele khona namuhla,ngasemfuleni iNdubazi(Steelport River)okuwumfula ohamba udabule esifundazweni saseLimpopo uze uyongenela emfuleni iLimpopo.Kuthiwa inkosi yakithi yathi uma ifika kule ndawo yadonswa ngendlebe kwathiwa ingalinge iwahlasele amakhosi akwaNdebele ngoba ayewazi amakhathakhatha.Kuthiwa inkosi uMagodongo yayingena nesikhuni sivutha emanzini iphinde iphume naso sisavutha.Kuthiwa inkosi uMzilikazi yayihlezi iwadlela amathambo engqondo lamkahsi, icabanga ukuthi yayingawakhimbila kanjani lamakhosi amabili.Kwaze kwathi langa limbe enye yezinyanga zenkosi uMzilikazi uMphubane Dlamini yaseMazizini yagugumba yalandela inkosi uMagodongo ngenkathi iyozikhulula endle.Kwathi lapho uMphubane esebonile lapho inkosi uMagodongo yayizikhululele khona waya wafike wathatha indle yenkosi uMagodongo wayoyisebenza ngamakhathakhatha akhe.Kuthiwa aphela nya amandla enkosi uMagodongo,kuthiwa zaqala zabonakala izimpawu zokuphupha kwayo.Kwakuthi uma inkosi uMagodongo ingena nesikhuni emanzini sivele sicishe ingakangeni nokungena.Bathi kwedlula izinsukwana inkosi uMzilikazi yaphaka impi isuka kithi eNkungwini yayobulala amakhosi oMagodongo kanye noSibindi.Yafaka nesizwe samaNdebele ngaphansi kombuso wayo.Inkosi uMzilikazi yabutha nebutho leZimpangele kulesiya sizwe samaNdebele induna yalo okwakungu Mveleleni Mahlangu.Inkosi uMzilikazi yagcina isukile kuleya ndawo isuswa amaBhunu ka Hendrick Potiegier yawela iNgulukudela (Limpopo River) yayokwakha lapho sekuseNingizimu yaseZimbabwe khona namuhla.Ibutho leZimpangele laliwele nengxenye eyayihola uGundanekumitha Ndiweni ngenkathi kufudukwa kusukwa eNtilasifali kuyiwa kwaMthwakazi.Nokho uMveleleni wagcina ephume ngesamaGundune kwaGibixhegu wabaleka waphindela kwaNdebele ngoba kuthiwa wayesezwe ngandlebenye ukuthi inkosi uMzilikazi yayifuna  ukumsoconga.Wabaleka nengxenye enkulu yebutho leziMpangele.UMveleleni wazala uSivalo naye owaba ngenye yezinduna zenkosi uLobhengula.Kwaqanjwa ngaye indawo yakwaSivalo ,esifundeni saseNkayi.

 

Khumu!

Tags:
Umbhali: Bongukholo Khumalo