
Isithombe senhliziyo,simele isibongo sakwaMoyo
Umlando ngoGwayilana ka Sigabade Moyo(Mahlangu)
Mantungwa amahle nina bakithi eNdinaneni,ake sibheke umlando weqhawe lakwaMhlanga uGwaliyana ka Sigabade Moyo(Mhlanga).Nina beSilo esibongweni sakwaMoyo kukhona ingxenyana yaso eyaziwa ngokuthi ingekaSigabade.Leyo ngxenye kahle -hle ingeyakwaMhlanga ngokwendabuko.USigabade lona ukhokho wayo le ngxenyana.Kule ngxenye yabantu bakwaMoyo emlandweni umuntu owavelela kakhulu ngobuqhawe nguGwayilana ka Sigabade iqhawe elikhulu lenkosi uLobhengula elalibuthelwe ebuthweni iBabambeni.Kuhambe kwahamba le nsizwa yagcina isiyiNduna yebutho laMeva.Ibutho laMeva ngaphambilini lalikade liholwa uMazwi Gumede okwathi ngemuva kokushiya kukaMazwi leli butho laholwa uGwaliyana.UMazwi yena wayesehola iMbonqane eyayikanise emzini waseMbonqane buqamama nje nedolobha lakwaBulawayo.Leli qhawe lakwaMoyo uGwayilana labamba iqhaza elikhulu empini yeHloka elibomvu okuyimpi eyalwa inkosi uLobhengula isinyamalele. Le mpi yaholwa uNdlunkulu uLozikheyi noMntanenkosi uNyamande.UGwayilana waboshwa ngo1896 eboshelwa khona ukuzibandakanya kule mpi,wagqunywa eJele.Wagwetshwa intambo,kuthiwa kwathi ngosuku afundelwa ngalo incwadi eyayisuka ekoMkhulu lamaNgisi eKapa eyayiqukethe izindaba zokulengiswa kwakhe,nangosuku ayezolengiswa ngalo-kuthiwa wawatshela emehlweni amaNgisi wathi alikho iNgisi elaliyomlengisa.Kwathi ngomhlaka 22 kuMbasa 1896 watholakala eshonile eJele,ezishonele engabulewe muntu.Kwavele kwaya ngamagama eNkehli.Abafowabo bakaGwayilana kwakungoTategulu,uTapiyana ,uGoro kanye nabanye.Yena wazala amadoda esingabala kuwo inkosana uGundane,uManzima, uNgqaphu(intombi)kanye nabanye.UManzima kuthiwa waganwa ngamakhosikazi ayishuminambili(12),kuthiwa wazala izingane ezingama 45.Enye yazo kwakungu Sibambumhlaba owazalwa ngo1908.Le nsizwa uGwayilana yabe iyiFelankosi lombuso kaMthwakazi.Singayifanisa namaqhawe akwaZulu afana nawawo Sigananda kaZokufa Shezi,uBhambatha kaMancinza Zondi,uMehlokazulu ka Sihayo Ngobese kanye namanye.Kule post ngifake isithombe senhliziyo ngoba igama elithi “Moyo”lisho inhliziyo.
Khumu!